دوچرخه سواری زمستونه

امسال سال دیگه ای خواهد بود. دوچرخه سواری من با تابستون تموم نخواهدئ شد. مدتیه دنبال لایه های مختلف لباس و تجهیزاتم برای آماده شدن برای زمستون. از این دوچرخه های با تایر پهن. امسال زمستون دیگری خواهد بود خیلی بهتر البته اگر جاییم نشکنه. :))

White Tiger by Aravind Adiga

بعد از یه سری ژاپنی خونی وسوسه شدم سری به هند یزنم خصوصا که استاد سخن سلمان رشدی قبلا مسحورم کرده بود (هنوز یه کتاب نیمه تموم ازش دارم که بخوتم و یه کتاب دیگه). دنبال یه لیست از بهترین ها گشتم و این یکی از اولین ها بود. از کتابخونه کاغذیش رو گرفتم و اگرچه خوندن کاغذی حال داد بعیده بعد از این زیاد کاغذی بخونم. کیندل و کودو از دو سه جهت بعترن، یکی اینکه میشه هایلایت کرد و یادداشت و حتی حاشیه نوشت (خصوصا کیندل)، دوم اینکه نیاز به نور اضاقی نداری مثل این که مجبور بودم تو نشیمن با چراغ مطالعه بخونم و سوم اینکه نیاز به عینک نداری. بگذریم، اما این کتاب ....

روایت خیلی عالی شروع میشه و غافلگیرت می کنه، اینکه یک کارآفرین هندی به یه وزیر چینی در قالب چندین نامه شرح بده که واقعیت و رمز و رموز کارآفرینی چیه و از این میون شرح حال و جامعه و سیاست هند رو نقد کنه قالب  جذابیه اما آخر کتاب این سوال برای خواننده ی گیری مثل من باقی می مونه خوب چرا باید اینها رو در این نامه ها به این عالیجناب می گفت؟ اما نحوه ی روایت اصلا آدم رو اذیت نمی کنه و اتفاقا خواننده رو همراه هم می کنه. اینکه تو می دونی راوی هم کارآفرینه (که تا آخرش سختته هنوز باور کنی و فکر می کنی سرکارت گذاشته)، اینکه می دونمی راوی قاتله و باید دنبال کنی تا بفهمی چرا و کی. همه باعث میشه داستان کشش داشته باشه و خواننده کتاب رو زمین نذاره. تو یه مصاحبه با نویسنده دیدم واقعا هم هدف این بوده.

جغرافیای داستان جالبه اینکه هند به دو بخش نور (بخش های متمولی که به دریا راه دارن) و تاریکی (مناطق حاشیه ای خصوصا کنار گنگ) تقسیم می شه. اینکه شهر به مدرن و سنتی تقسیم میشه . 

اینکه هم کاست ها حضور دارن و هم طبقه بندی اجتماعی شهری/روستایی و فقیر/قوی و مذهبی (هندو/مسلمان) سعی می کنه پیچیدگی های مختلف جامعه ی هند رو به خوبی به تصویر بکشه.   

مشخصا یکی از اهداف کتاب تشریح لایه های مختلف فساد در هنده، از رده های پایین تا بالا، از ملاک تا سیاستمدار و اینکه بار این فساد بر دوشن طبقه ی تاریک نشین هنده اما اینکه این رو از طرف یه کارآفرین موفق که دست به هر کاری زده تا به اینجا رسیده موضوع رو جذاب می کنه. نویسنده که خودش روزنامه نگار اقتصادی بوده تو مصاحبه ای می گه که معتقده بحث های اقتصادی و کارآفرینی تو نشریان به جز چرندیات نیست و پشت پرده رو نشون نمی ده و تو این کتاب سعیش اینه که این پشت پرده رو نشون خواننده بده. یادم اومد هفته ی پیش یه ایمیل از یه نشریه ی اقتصادی گرفتم که شرکتم جزو ده کارآفرین اول شناخته شده  و می خوان عکسم رو روی جلد بذارن البته 3500 دلار می خوان :). بررسی کردم دیدم همچین جای بی اعتباری هم نیست و کلی آدم رفتن روی جلدش و بازدیدکننده هم داشت. اما نکته ی جالب این بود که از هند اداره میشد. :)) عجب تصادفی، نه؟

کتاب علیرغم توصیف بدبختی طبقات ضعیف هندی ها (که برای منی که دو بار اونجا بودم آشنا بود) کتاب غمگینی نبود و خواننده رو دچار افسردگی نمی کرد.  تاکید کتاب روی مشکلات ذاتی هندی ها که با مثال قفس مرغ و خروس تو بازار توصیفش می کرد، اینکه امیدی به انقلاب و تفییر عمده ای نیست باید احتمالا به برخی هندی ها برخورده باشه اما برای ملت های دیگه ای که مشکلات مشابهی دارن این سوال رو پیش می آورد که چی تو برخی فرهنگ ها هست که جامعه رو چنین بیچاره می کنه. دین و کاست رو نویسنده به عنوان دو عامل مورد انتقاد قرار داده بود و البته یک چیز دیگه، ساختار خانواده. خانواده ی راوی (به رهبری مادربزرگش کسوم البته) از عوامل پیشرفت نکردن راوی و عقب افتادنش بود و همین هم باعث شد که راوی احساس کنه باید کلا کنار بذاردشون. کلا که می گم یعنی نه فقط اینکه براشون پول نفرسته یلکه بذاره همه شون کشته شن در انتقام جنایتی که کرده. الیته نویسنده با آوردن یه بچه از فامیلش به سرپرستیش و اینکه بهش خوب رسیدگی می کرد سعی کرده بود تا قدری از عصبانیت خواننده از این کار راوی کم کنه. اما در هر حال راوی (و نویسنده) ساختار خانواده رو مقصر می دونست و معتقد بود که در کنار اونها پیشرفت سخته یا ممکن نیست. این من رو یاد کتاب "ریشه های رزیم های سیاسی" فرانسیس فوکویاما انداخت که رمز دموکراسی غربی رو اضمحلال ساختار خانواده (تا حد زیادی تحت تاثیر کلیسا) می دونه.

تو کتاب راوی که از طبقه ی فقیره، رییسش که یه بچه ملاک آمریکا رفته ی پولداره (که یه کم ار برادرش بهتره)  رو به قتل می رسونه و پولش رو می دزده و تبدیل به یک کارآفرین موفق میشه. به نظر میاد  این به نوعی تمثیلی از تبدیل پول کهنه به پول نو یا تغییر طبقات اجتماعیه که داره رخ می ده. تغییر از طبقه ی فئودال و تاجر به طبقه ی کارآفرین. احتمالا همینه چون راوی اسم مقتول رو به عنوان اسم جدید خودش انتخاب می کنه. اسم کلا تو کتاب نقش مهمی داره خصوصا که راوی در ابتدا اسم نداشته خودش.

یه چیزی که جالب بود این بود که ملاکین تو کتاب همه به اسم حیوانات گفته می شدن چون همین بچه ملاکی که کشته شد. آخرش راوی می گفت احساس غذاب وجدان نمی کنه اما ترجیح می داده برادرش (راسو) رو بکشه به جاش چون آشوک مرد خیلی بدی نبوده اما بارها می گه که تهش همه مثل هم هستن. 

کتاب خیلی خوب نوشته شده و داستان هم خیلی خوبه. اما نمی دونم، یه چیزیش می لنگه و باعث میشه صد در صد به دل آدم نشینه. 

برادران کارامازوف- فئودور داستایفسکی - ترجمه ی پرویز شهدی - روایت آرمان سلطانزاده

خوب ناامیدم کرد. منی که به اسم شاهکار بودنش و بعد از خوندن جنایت و مکافات زیبا سراغش اومده بودم با یه روایت طولانی  خوب و شنیدنی اما نه شاهکار مواجه شدم که بر خلاف اون کتاب که روانشناسی خلاقی داشت بیشتر شخصیت های نسبتا تک بعدی درست کرده بود. نمی گم کتاب بدی بود اما نه صحنه های عمیق و زیبایی توش دیدم نه درس های خوبی ازش گرفتم. چهل ساعت وقت گذاشتن براش زیاد بود ...

شاید فقط یکی دو صحنه ی کتاب جذاب بودن یکی اونجایی که او سرهنگ دائم الخمر که توسط دمیتری تحقیر شده بود با سخنانی بسیار احساسی دویست روبل رو مچاله کرد و پرت کرد جلوی آلیوشا و یکی هم اونجایی که جسد عارف بو کرده بود و عکس العمل مردم رو نشون می داد. طنزی که بعضی وقتها تو داستان بود جالب بود خصوصا اون خانم خوخلوا. طبق معمول داستایفسکی روانشناسی زیادی می کرد شخصیت ها رو که به نظر من قابل مقایسه با کتابی مثل جنایت و مکافات نبود.  البته طبق معمول بقیه ی کتاب های ایشون زیاد جاده خاکی زده بود.

شاید یه نقطه ی ضعف اصلی داستان که برای من عجیب بود نقش راوی داستان بود که با اینکه چندین بار می گفت دانای مطلق نیست و این رو از اینجا شنیده و از اونجا یهویی میشد عالم دنیای غیب و حتی از مذاکرات ایوان با شیطان ذهنیش شرح دقیق و کاملی می داد. خوب همونطور که تو جنایت و مکافات هم گفتم کلا بعضی وقتها چیزها رو تو داستان هاش سر و هم بندی می کرده. 

زنوفوبیا یا خارجی ستیزی داستایفسکی تو این کتاب هم برام جالب بود که دوباره خودش رو نشون داده بود. همراهیش با دین عرفانی و مخالفتش با نگاه های روشنفکرانه و دین ستیزانه یا دینداران عبوس هم بود. 

اینکه اسمردیاکف بیچاره (پسر نامشروع فئودور و برادر نامشروع این کارامازوف ها که خدمتکارشون شده بود)  رو هم اینهمه شر و بی سروپا نشون داده بود و سعی کرده بود به جز پدر بقیه رو آدم حسابی تر نشون بده تبعیضی بود که خوشایند نبود و البته برای منی که شنیدم تولستوی بچه ی نامشروع خودش رو کالسکه چی و نوکرش کرده بوده عجیب نبود. 

نمی دونم چرا توقعم ازش بالا بود شاید عجیب نبود وقتی اسمش تو بوق و کرناس.